Na Nilu Błękitnym w Etiopii zakończono właśnie budowę największej hydroelektrowni w historii kontynentu afrykańskiego – Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD).
To gigantyczna inwestycja, która – na co zwraca uwagę serwis Zielonagospodarka.pl – budzi emocje nie tylko ze względu na skalę technologiczną, ale również napięcia geopolityczne w regionie.
Budowa tamy trwała 15 lat i prowadzona była przez włoską firmę Webuild. Elektrownia, zlokalizowana w zachodniej Etiopii przy granicy z Sudanem, ma długość 1,78 km i wysokość 145 m. Jej zbiornik pomieści 74 miliardy metrów sześciennych wody, a łączna moc elektrowni sięgnie imponujących 6,45 GW.
W pełni uruchomiona instalacja ma produkować do 16 TWh energii rocznie. To pozwoli nie tylko zaspokoić potrzeby energetyczne Etiopii, ale i eksportować energię do krajów sąsiednich, takich jak Kenia, Sudan czy Dżibuti.
Co istotne, Etiopia sfinansowała projekt niemal w całości samodzielnie, co jest rzadkością w przypadku inwestycji tej skali. Głównym wsparciem zagranicznym było 1 mld dol. z Exim Bank of China. Resztę kraj pokrył z własnych środków, mimo że wartość projektu stanowiła aż 7 proc. jego PKB (w 2016 r.).
Transformacja energetyczna i polityczne napięcia
GERD ma odmienić dostęp do energii w Etiopii – kraju, w którym tylko ok. 45–50 proc. mieszkańców ma dostęp do elektryczności. Projekt ma podwoić produkcję energii elektrycznej w kraju i stanowić impuls do uprzemysłowienia, rozwoju infrastruktury i redukcji ubóstwa.
Jednocześnie budowa tamy budzi kontrowersje – szczególnie w Egipcie i Sudanie. Nil jest kluczowym źródłem wody pitnej i dla rolnictwa w Egipcie. Tamtejsze władze postrzegają projekt jako zagrożenie dla bezpieczeństwa żywnościowego i gospodarczego kraju. Kair domagał się wydłużenia okresu napełniania zbiornika i gwarancji przepływu w czasie suszy. Sudan z kolei obawia się o bezpieczeństwo własnych zapór i ryzyko powodzi.
Choć w 2015 roku podpisano Deklarację Zasad, nadal nie udało się osiągnąć trwałego porozumienia. Premier Etiopii Abiy Ahmed zaprosił jednak Egipt i Sudan na oficjalną inaugurację tamy, która odbędzie się we wrześniu 2025 r.
Foto: Ministerstwo Energetyki Etiopii.