Grzegorz Onichimowski

[WYWIAD] Szef PSE: Za 10 lat węgiel będzie marginalny. A co z OZE i atomem?

Polska energetyka wchodzi w okres jednej z największych zmian w swojej historii. W ciągu najbliższych lat coraz większą rolę będą odgrywać odnawialne źródła energii, magazyny energii i elastyczne elektrownie gazowe, a znaczenie węgla będzie systematycznie maleć. Grzegorz Onichimowski, prezes Polskich Sieci Elektroenergetycznych, w rozmowie z PortalTechnologiczny.pl mówi o tym, jak będzie wyglądał polski system energetyczny za dekadę, dlaczego potrzebujemy nawet 10 GW magazynów energii, jaka będzie rola morskich farm wiatrowych i kiedy do gry na większą skalę wejdzie energetyka jądrowa.

Morskie farmy wiatrowe potrzebne polskiej energetyce

Pierwszy prąd zaczyna płynąć z polskich farm wiatrowych na morzu. Jak ważna to będzie za chwilę i w nieco dalszej perspektywie ta część polskiej energetyki? Czy prąd z fair morskich nie będzie też za drogi?

Energetyka wiatrowa na morzu to część większego procesu elektryfikacji gospodarki i trzeba na nią patrzeć jak na element zachodzących zmian, a nie cudowne rozwiązanie wszystkich problemów. W gospodarce napędzanej energią elektryczną potrzebna będzie każda megawatogodzina ze źródeł odnawialnych. Z kolei każda tona węgla czy metr sześcienny gazu, których nie spalimy, to oszczędność.

Co do kosztu energii to nadal stoję na stanowisku, że w pierwszej kolejności powinniśmy rozwijać wiatrową energetykę na lądzie. Tempo przyrostu mocy w tym rodzaju źródeł jest jednak za niskie w stosunku do rosnącego zapotrzebowania na zieloną energię. Ceny w ramach kontraktów różnicowych dla powstających obecnie morskich farm wiatrowych są jak najbardziej akceptowalne. Co do nowych projektów – wszystko zależy od kosztu realizacji inwestycji. Być może trzeba rozważyć przeniesienie części kosztów rozwoju morskich farm wiatrowych na inne instytucje, których nie przeraża długi okres zwrotu. To pozwoli znacząco ograniczyć koszt samej energii, a w efekcie przyspieszyć elektryfikację gospodarki. Taki powinien być główny cel transformacji.

Magazyny energii mogą zmienić sposób działania systemu

Duże magazyny energii to kolejna  technologia, która wydaje się, że wchodzi dynamicznie teraz do Polski – myślę np. o inwestycji w Siedlcach. Czy nie wydaje się Panu, że ta technologia rozwija się szybciej niż zakładano jeszcze kilka lat temu? Wyraźnie spadają ceny baterii… Może to otwiera nowe okna możliwości przed naszą energetyką?

Spadek kosztów magazynów jest nieprawdopodobny, porównywalny z tym, co obserwowaliśmy w przypadku fotowoltaiki. Magazyny zrewolucjonizują sposób funkcjonowania systemu i rynku energii. Przede wszystkim pozwolą na optymalne zagospodarowanie nadwyżek generacji ze źródeł odnawialnych, a przede wszystkim odciążą bloki węglowe od szarpanej pracy. Dzisiaj musimy je często wyłączać i uruchamiać w rytm zmian generacji ze źródeł odnawialnych. To źle wpływa na ich kondycję, bo były projektowane raczej do ciągłej pracy ze stałą mocą. Magazyny rozwiążą ten problem, a bloki węglowe będą mogły stanowić rezerwę mocy na trudne sytuacje.

Dodatkowo otworzą nowe możliwości w zakresie świadczenia usług systemowych. Chodzi o zapewnienie odpowiednich parametrów technicznych na co dzień, a także szybką reakcję w sytuacjach kryzysowych, na przykład przy odbudowie systemu czy zapewnieniu zasilania jego fragmentu. Takie zdolności techniczne są bardzo ważne w niespokojnych czasach, w których żyjemy.

Działają już pierwsze duże magazyny, a w najbliższych latach może się ich pojawić nawet 10 GW. To już znacząca moc, a wraz ze spadkiem kosztów inwestycji przyrost mocy i pojemności może być jeszcze większy.

Elektrownie gazowe będą stabilizować system oparty na OZE

Gaz, gaz, gaz… i elektrownie gazowe. Patrząc na listę zrealizowanych, realizowanych i planowanych inwestycji w siłownie gazowe w Polsce można pomyśleć, że za chwilę staną niemal wszędzie tam, gdzie teraz mamy elektrownie węglowe? Czy nie przesadzamy tutaj z inwestycjami?

Trudno tu mówić o przesadzie biorąc pod uwagę prognozowany przyrost zapotrzebowania na energię i moc. Dzisiaj roczne zapotrzebowanie na energię to ok. 170 TWh. Za kilkanaście lat wyniesie ok. 260 GW. Biorąc pod uwagę czas realizacji inwestycji w energetyce oraz kolejkę po turbiny gazowe zaplanowane projekty wcale nie są przesadzone.

Warto też odczarować hasło „pułapki gazowej”. Jednostki gazowe nie zastąpią węglowych – to część zmiany paradygmatu funkcjonowania systemu. Bloki na gaz są przystosowane do elastycznej pracy i dostosowania generacji do warunków produkcji energii ze źródeł odnawialnych. W połączeniu z magazynami oraz rosnącą elastycznością zapotrzebowania oznacza to, że elektrownie gazowe będą pracować stosunkowo mało, na pewno mniej niż obecnie węgiel.

Polska energetyka za 10 lat: OZE, magazyny, atom i mniej węgla

Jak Pan ocenia poziom transformacji polskiej energetyki w kierunku wzrostu jej efektywności i zmniejszenia emisyjności? Na jakim jesteśmy jej etapie?

Na pewno możemy mieć jako społeczeństwo powody do zadowolenia – blisko połowa mocy w naszym systemie to źródła odnawialne. Coraz częściej zdarzają się okresy, gdy ponad trzy czwarte energii produkowanej w Polsce pochodzi z OZE. Dziesięć lat temu 90 proc. energii elektrycznej wytwarzały bloki węglowe. Dzisiaj ich udział zbliża się do 50 proc. To trzeba docenić. Natomiast transformacji energetyki nie można mierzyć emisyjnością. Za UE przyjęliśmy, że transformacja oznacza dekarbonizację, a celem jest ograniczenie emisji dwutlenku węgla. Tymczasem powinniśmy dążyć do tego, by energia elektryczna była podstawowym źródłem energii – jest efektywna, uniwersalna i w dodatku uniezależnia nas od zależności od importu surowców. 

Jak będzie wyglądała polska energetyka za 10 lat?

Za 10 lat na pewno marginalna będzie rola węgla. Na ukończeniu będzie duża elektrownia jądrowa i być może pierwsze projekty SMR. System elektroenergetyczny będzie opierał się na źródłach odnawialnych i magazynach. Funkcję zabezpieczenia mocy dyspozycyjnych, niezależnych od pogody, będą pełnić elastyczne źródła gazowe. W systemie pojawią się nowe zasoby, takie jak kompensatory synchroniczne, które pozwolą na zapewnienie bezpiecznej pracy sieci przy 100-procentowym udziale OZE.

Lata temu był Pan związany z branżą gier komputerowych. Wprowadzał Pan do Polski nowoczesne formy ich dystrybucji. Gra Pan czasem jeszcze w gry komputerowe albo śledzi Pan co w tej branży, czy też tę przygodę ma Pan definitywnie za sobą?

Regularnie grywam w szachy w wersji mobilnej, zdarza mi się także pograć z córką w Gran Turismo.

Rozmawiał Marcin Kaczmarczyk.
Foto: Polskie Sieci Elektroenergetyczne.

Podziel się artykułem

PortalTechnologiczny.pl

Wykorzystujemy ciasteczka do spersonalizowania treści i reklam, aby oferować funkcje społecznościowe i analizować ruch w naszej witrynie.

Informacje o tym, jak korzystasz z naszej witryny, udostępniamy partnerom społecznościowym, reklamowym i analitycznym. Partnerzy mogą połączyć te informacje z innymi danymi otrzymanymi od Ciebie lub uzyskanymi podczas korzystania z ich usług.

Informacja o tym, w jaki sposób Google przetwarza dane, znajdują się tutaj.