Rok 2025 zapisze się w historii europejskiej energetyki jako moment przełomowy. Odnawialne źródła energii – wiatr i słońce – wygenerowały więcej prądu niż wszystkie paliwa kopalne razem wzięte, osiągając rekordowe 30% udziału w miksie energetycznym Unii Europejskiej.
Najnowszy raport European Electricity Review opublikowany przez niezależny think tank Ember przynosi rewolucyjne wiadomości dla sektora energetycznego. Po raz pierwszy w historii energia wiatrowa i słoneczna (30%) przewyższyła łączną produkcję z paliw kopalnych (29%) we wszystkich 27 krajach członkowskich Unii Europejskiej.
– Ten kamień milowy pokazuje, jak szybko Unia Europejska zmierza w kierunku systemu energetycznego opartego na wietrze i słońcu – komentuje dr Beatrice Petrovich, główna autorka raportu. – W czasach, gdy zależność od paliw kopalnych napędza niestabilność na arenie międzynarodowej, stawka transformacji w kierunku czystej energii jest wyraźniejsza niż kiedykolwiek.
Fotowoltaika liderem wzrostu – czwarty rok z rzędu ponad 20%
Głównym motorem tego historycznego osiągnięcia okazała się energia słoneczna, która odnotowała spektakularny wzrost o 20,1% w porównaniu z rokiem poprzednim. To już czwarty kolejny rok, w którym fotowoltaika rośnie w tempie przekraczającym 20% rocznie.
Energia słoneczna dostarczyła rekordowe 13% całkowitej produkcji energii elektrycznej w UE, wyprzedzając zarówno węgiel, jak i energię wodną. Co szczególnie istotne – wzrost ten nie ograniczył się do wybranych regionów. Każdy kraj członkowski Unii Europejskiej wygenerował w 2025 roku więcej energii słonecznej niż rok wcześniej. To było możliwe dzięki masowej rozbudowie mocy instalacyjnych.
Rekordziści energii słonecznej w Europie
W pięciu krajach Unii Europejskiej udział fotowoltaiki w miksie energetycznym przekroczył imponującą granicę 20%:
Węgry
Cypr
Grecja
Hiszpania
Holandia
Odnawialne źródła energii dominują w europejskim miksie
Łącznie wszystkie odnawialne źródła energii odpowiadały za 48% produkcji energii elektrycznej w UE w 2025 roku. To niemal połowa całkowitego zapotrzebowania na prąd w całej Unii.
Warto jednak zauważyć, że na końcowy wynik wpłynęły również warunki pogodowe. Energia wodna zanotowała spadek produkcji o 12%, a energetyka wiatrowa nieznacznie obniżyła się o 2%. Z kolei bardziej słoneczne warunki atmosferyczne sprzyjały wzrostowi produkcji z fotowoltaiki.
Mimo niewielkiego spadku, energia wiatrowa utrzymała pozycję drugiego co do wielkości źródła energii elektrycznej w UE z udziałem 17%, generując więcej prądu niż gaz ziemny.
Strukturalna zmiana w europejskiej energetyce
Transformacja energetyczna w Europie przestaje być zjawiskiem lokalnym i staje się trendem strukturalnym. W 14 z 27 krajów członkowskich UE wiatr i słońce łącznie wygenerowały więcej energii elektrycznej niż wszystkie paliwa kopalne razem wzięte.
Statystyki z ostatnich pięciu lat pokazują skalę przemian:
2020: wiatr i słońce – 20% miksu energetycznego
2025: wiatr i słońce – 30% miksu energetycznego
2020: paliwa kopalne – 37% miksu energetycznego
2025: paliwa kopalne – 29% miksu energetycznego
W tym samym okresie udział energii jądrowej i wodnej pozostał w większości stabilny lub nieznacznie spadł.
Węgiel w odwrocie – historyczne minimum
Węgiel osiągnął w 2025 roku najniższy w historii udział w produkcji energii elektrycznej UE – zaledwie 9,2%. To dramatyczny spadek w porównaniu z sytuacją sprzed dekady, gdy węgiel dostarczał niemal jedną czwartą całkowitej energii w Europie.
Obecnie 19 krajów UE albo w ogóle nie korzysta z energii węglowej, albo jej udział nie przekracza 5%. Co szczególnie znaczące, nawet w tradycyjnie „węglowych” krajach takich jak Niemcy i Polska produkcja z tego surowca spadła do rekordowo niskich poziomów.
Produkcja energii z gazu ziemnego wzrosła w 2025 roku o 8%, w dużej mierze wypełniając lukę powstałą po spadku produkcji z elektrowni wodnych. Mimo tego wzrostu, długoterminowy trend pozostaje spadkowy . Zużycie gazu w UE jest nadal o 18% niższe niż w szczycie z 2019 roku.
Rosnący rachunek za import gazu
Zwiększone wykorzystanie gazu przełożyło się bezpośrednio na wyższe koszty dla europejskich gospodarek. Rachunek UE za import gazu wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej wzrósł do 32 miliardów euro w 2025 roku. To 16% więcej niż rok wcześniej. To pierwszy wzrost kosztów importu gazu od czasu kryzysu energetycznego w 2022 roku.
Największe rachunki zapłaciły Włochy i Niemcy. Godziny szczytowego wykorzystania gazu prowadziły również do skoków cen energii elektrycznej. Średnie ceny w tych okresach wzrosły o 11% w całej UE w porównaniu z 2024 rokiem.
Magazyny energii kluczem do dalszej redukcji zależności od gazu
– Kolejnym priorytetem dla UE powinno być poważne ograniczenie uzależnienia od drogiego, importowanego gazu – podkreśla dr Petrovich. – Gaz nie tylko czyni UE bardziej podatną na szantaż energetyczny, ale także podnosi ceny.
Autorka raportu zauważa pozytywne sygnały płynące z 2025 roku – pierwsze oznaki szerszego wykorzystania magazynów energii (akumulatorów) do przesuwania nadwyżek energii odnawialnej na godziny wieczorne, kiedy tradycyjnie dominował gaz.
– W miarę przyspieszania tego trendu możliwe będzie ograniczenie zapotrzebowania na gaz w godzinach wieczornych, co przełoży się na stabilizację cen – dodaje ekspertka.
Rok 2025 potwierdził, że transformacja energetyczna Europy nie jest już odległą wizją, lecz namacalną rzeczywistością. Kolejne lata prawdopodobnie przyniosą dalszy wzrost udziału odnawialnych źródeł energii, zwłaszcza przy utrzymaniu tempa rozwoju fotowoltaiki i postępującej rozbudowie magazynów energii.
Kluczowym wyzwaniem pozostaje całkowite uniezależnienie się od importowanego gazu. To wymagać będzie dalszych inwestycji w OZE oraz rozwoju inteligentnych sieci energetycznych i systemów magazynowania energii.
