W nadchodzących latach kawa z Brazylii może smakować inaczej, niż jesteśmy przyzwyczajeni. Plantatorzy przestawiają się na inny gatunek kawy.
Największy producent kawy na świecie od dekad kojarzony był głównie z arabiką – łagodną odmianą, cenioną za subtelny aromat i niską gorycz. Jednak coraz częstsze susze i wyższe temperatury sprawiają, że uprawa tej odmiany staje się coraz trudniejsza.
W efekcie brazylijscy rolnicy coraz chętniej inwestują w robustę – kawę o wyższej zawartości kofeiny, bardziej gorzką w smaku, ale znacznie odporniejszą na choroby i upały.
Zmiany klimatu uderzają w arabikę
Tradycyjne regiony uprawy arabiki w Brazylii w ostatnich latach doświadczają coraz bardziej ekstremalnych warunków pogodowych. Długotrwałe susze i fale upałów znacząco obniżają plony.
Choć arabika nadal pozostaje głównym towarem eksportowym kraju, tempo wzrostu produkcji robusty jest znacznie wyższe. Według danych amerykańskiego Departamentu Rolnictwa (USDA), produkcja robusty w Brazylii wzrosła o ponad 81% w ciągu ostatniej dekady. Dla porównania, produkcja arabiki zwiększa się obecnie jedynie o około 2–2,5% rocznie, podczas gdy robusta rośnie w tempie blisko 5% rocznie.
W obecnym sezonie robusta zanotowała niemal 22-procentowy wzrost zbiorów, co stanowi rekord w historii kraju.
Robusta jako sposób na utrzymanie pozycji lidera
Eksperci podkreślają, że zwrot w stronę robusty nie jest efektem rosnącego popytu, lecz koniecznością.
– To nie rynek wymusił rozwój robusty, ale problemy klimatyczne i straty w uprawach arabiki – tłumaczy dla Fortune.com Fernando Maximiliano, menedżer ds. analiz rynku kawy w firmie StoneX.
Dla Brazylii robusta to realna szansa, by zachować pozycję największego dostawcy kawy na świecie nawet w warunkach nasilających się zmian klimatycznych.
Nowe metody upraw w cieplejszym klimacie
W regionach, gdzie arabika przestaje być opłacalna, producenci wdrażają nowe techniki uprawy robusty. Jedną z nich jest sadzenie krzewów kawowych w cieniu rodzimych drzew i innych gatunków roślin.Dzięki temu gleba dłużej zachowuje wilgoć, a plantacje nie degradują się tak szybko.
Takie podejście wpisuje się również w trend rolnictwa agroforestry, łączącego produkcję rolną z ochroną środowiska.
Inne ziarno, inni konsumenci
Największym producentem robusty na świecie pozostaje Wietnam, jednak Brazylia szybko nadrabia dystans. Analitycy Rabobanku wskazują, że dzięki lepiej rozwiniętemu łańcuchowi dostaw Brazylia może w przyszłości nawet wyprzedzić azjatyckiego rywala.
Zmienia się również podejście konsumentów. Młodsze pokolenia coraz rzadziej zwracają uwagę na pochodzenie czy nuty smakowe kawy. Popularność zyskują napoje personalizowane – z mlekiem, syropami czy dodatkami, które maskują smak ziaren. Dla wielu młodych konsumentów liczy się forma, a nie pochodzenie kawy.
Europa, regulacje i rosnące ceny
Dodatkowym impulsem dla popytu na robustę mogą być nadchodzące regulacje w Unii Europejskiej. Nowe prawo ma wymagać certyfikacji, że importowane surowce nie pochodzą z terenów niedawno wylesionych lub zdegradowanych. Co istotne, kawa instant – produkowana głównie z robusty – została z tych przepisów wyłączona.
UE odpowiada za niemal 50% globalnych przychodów z rynku kawy rozpuszczalnej, co może dodatkowo zwiększyć zapotrzebowanie na robustę.
Choć tradycyjnie była ona tańsza od arabiki, ceny robusty również osiągają obecnie rekordowe poziomy.
Robusta zyskuje na jakości
Wyższe ceny oraz fakt, że nowe odmiany robusty są niemal dwukrotnie bardziej wydajne niż arabika, skłaniają kolejnych producentów do inwestycji.
– Producenci intensywnie pracują nad poprawą jakości ziaren robusty, co przekłada się na większe zainteresowanie konsumentów i wyższe ceny – podkreśla na łamach Fortune.com Alexsandro Teixeira z Brazylijskiej Korporacji Badań Rolniczych.
W efekcie robusta przestaje być postrzegana wyłącznie jako „tańsza alternatywa” i coraz częściej trafia do bardziej wymagających odbiorców.