Francuski startup Ÿnsect chciał karmić białkiem z owadów zwierzęta i ludzi. Nie wyszło. Ale nie przez sam pomysł z owadami.
Jeszcze kilka lat temu sektor alternatywnych źródeł białka był jednym z najbardziej obiecujących obszarów deep techu. Rosnące koszty produkcji mięsa, presja klimatyczna, problemy z wylesianiem i przełowieniem mórz sprawiły, że inwestorzy zaczęli masowo finansować projekty mające „zrewolucjonizować łańcuch żywnościowy”.
Jednym z największych beneficjentów tej fali był francuski startup Ÿnsect, specjalizujący się w przemysłowej hodowli owadów. Firma zebrała ponad 600 mln dolarów finansowania – od funduszy, instytucji publicznych i znanych inwestorów.
Pod koniec 2025 roku spółka trafiła jednak do likwidacji sądowej. Oficjalny powód: niewypłacalność.
Ÿnsect – ogromne ambicje, niejasny model biznesowy
Upadek Ÿnsect nie był nagły. Problemy narastały miesiącami, a kluczowym błędem okazał się brak jednoznacznej decyzji, na jaki rynek firma faktycznie chce pracować.
Startup koncentrował się głównie na:
- białku owadzim dla pasz zwierzęcych,
- składnikach dla karm dla zwierząt domowych.
To dwa zupełnie różne rynki – o odmiennych marżach, wolumenach i wrażliwości cenowej. Ÿnsect nigdy nie zdecydował się jednoznacznie na jeden z nich.
Przejęcie Protifarm i chaos strategiczny
W 2021 roku firma przejęła holenderski Protifarm, producenta owadów przeznaczonych do żywności dla ludzi. Tym samym do już niejasnej strategii doszedł trzeci segment rynku.
Ówczesny CEO Antoine Hubert przyznawał otwarcie, że żywność dla ludzi przez lata miała stanowić zaledwie 10–15% przychodów. Mimo to Ÿnsect inwestował w obszar, który nie miał realnie poprawić sytuacji finansowej w krótkim ani średnim terminie.
Przychody nie nadążały za skalą inwestycji
Problemem nie był brak kapitału – lecz brak realnych przychodów.
Z publicznie dostępnych danych wynika, że:
- szczytowe przychody Ÿnsect wyniosły 17,8 mln euro w 2021 roku,
- kwota ta miała być częściowo zawyżona przez transfery wewnątrz grupy,
- w 2023 roku spółka zanotowała stratę netto blisko 80 mln euro.
To dramatyczna dysproporcja wobec setek milionów euro wpompowanych w infrastrukturę.
Dlaczego inwestorzy uwierzyli w Ÿnsect?
Ÿnsect zachęcał do inwestowania w swój projekt wiarygodną narracją klimatyczną.
Białko owadzie w jego wizji miało zastąpić:
- mączkę rybną,
- soję powiązaną z wylesianiem,
- wysokoemisyjne źródła pasz.
Wszystko fajnie, tylko rynek pasz działa według brutalnej logiki ceny, a nie ideologii zrównoważonego rozwoju.
Ekonomia pasz zabiła wizję
Choć w teorii owady miały być karmione odpadami spożywczymi, w praktyce przemysłowa hodowla korzystała z produktów ubocznych zbóż, które… już wcześniej nadawały się na paszę.
Efekt?
Białko owadzie okazało się droższym pośrednikiem, a nie realną alternatywą kosztową. Matematyka się nie spinała.
Spóźniony zwrot w stronę karmy dla zwierząt
Dopiero w 2023 roku Ÿnsect oficjalnie postawił na karmę dla zwierząt domowych – rynek o wyższych marżach i mniejszej presji cenowej.
– Nie możemy inwestować w najmniej rentowne segmenty, gdy inne oferują wyższe marże i popyt – tłumaczył wówczas Hubert, wskazując na inflację energii i kosztów kapitału.
Problem w tym, że było już za późno.
Ÿnfarm – giga-fabryka, która pogrzebała firmę
Kluczowym błędem strategicznym była budowa Ÿnfarm – ogromnej fabryki owadów w północnej Francji, reklamowanej jako największy i najdroższy tego typu obiekt na świecie.
Setki milionów euro zostały wydane:
- zanim udowodniono rentowność modelu,
- zanim zoptymalizowano jednostkowe koszty produkcji,
- zanim firma wiedziała, dla jakiego rynku produkuje.
Gigantyczna skala zamiast przewagi stała się balastem.
To nie koniec branży, ale ważna lekcja
Upadek Ÿnsect nie oznacza końca sektora białek owadzich. Konkurencyjny Innovafeed rozwija się ostrożniej, stawiając na stopniowe zwiększanie skali.
Sam Antoine Hubert współtworzy dziś inicjatywę Start Industrie, która ma walczyć o lepsze warunki dla europejskich startupów przemysłowych. To przyznanie, że same pieniądze nie wystarczą, jeśli zabraknie strategii, timingu i realistycznej ekonomii.
Foto: Ÿnsect.