Lato 2024 zapisało się w historii jako najgorętsze, jakie kiedykolwiek odnotowano w Europie. Rekordowe fale upałów okazały się śmiertelnie niebezpieczne – jak wynika z badań Barcelona Institute for Global Health (ISGlobal).
W ciągu zaledwie czterech miesięcy (czerwiec–wrzesień 2024) życie z powodu upałów straciło aż 62 775 Europejczyków. To o prawie jedną czwartą więcej niż rok wcześniej i tylko nieco mniej niż w rekordowym 2022 roku. Wyniki badań ukazały się w prestiżowym czasopiśmie Nature Medicine.
Polska też ucierpiała – prawie 1800 ofiar
Choć największe żniwo upały zebrały we Włoszech i Hiszpanii, Polska również znalazła się w niechlubnej statystyce. Według raportu:
- w 2024 roku w Polsce odnotowano 1 780 zgonów związanych z upałami,
- w 2023 roku – 948 ofiar,
- w 2022 roku – 1 569 zgonów.
Oznacza to, że minione lato było dla Polaków gorsze niż rok wcześniej, choć nie tak dramatyczne jak w ekstremalnym 2022 roku.
W przeliczeniu na milion mieszkańców, Polska wypadła znacznie lepiej niż kraje południa Europy. Nasz wskaźnik wyniósł ok. 47 zgonów na milion osób, podczas gdy w Grecji sięgnął 574, a w Bułgarii – 530. Mimo to eksperci ostrzegają, że i w naszym klimacie liczba ofiar będzie rosła, bo Polska nagrzewa się szybciej niż średnia światowa.
Włochy i Hiszpania najbardziej dotknięte falą upałów
W całej Europie największą liczbę ofiar odnotowano we Włoszech (ponad 19 tys.) oraz w Hiszpanii (6,7 tys.). Wysokie liczby zgonów wystąpiły także w Niemczech, Grecji i Rumunii.
Gdzie umiera się najczęściej? Dramatyczne wskaźniki w Grecji i Bułgarii
Jeśli spojrzeć na liczbę ofiar w przeliczeniu na populację, sytuacja wygląda jeszcze bardziej dramatycznie. Najgorzej było w Grecji (574 zgony/milion), Bułgarii (530) i Serbii (379). Dla porównania średnia europejska to 117 zgonów/milion.
Najbardziej narażeni – kobiety i seniorzy
Badacze zauważyli, że kobiety umierały częściej niż mężczyźni – w 2024 roku liczba zgonów w tej grupie była aż o 46,7% wyższa. Szczególnie zagrożeni byli seniorzy powyżej 75. roku życia – ryzyko śmierci w tej grupie było ponad trzykrotnie wyższe niż u młodszych osób.
Polska i Europa muszą się przygotować
Eksperci ostrzegają, że Europa nagrzewa się dwukrotnie szybciej niż średnia światowa, a region Morza Śródziemnego i Bałkanów staje się epicentrum kryzysu klimatycznego. Choć Polska nie należy do krajów o najwyższej śmiertelności z powodu upałów, w kolejnych dekadach również u nas liczba ofiar będzie rosła.
Rozwiązaniem mogą być systemy wczesnego ostrzegania przed falami upałów, takie jak testowana platforma Forecaster.health, która potrafi przewidzieć zagrożenie nawet z tygodniowym wyprzedzeniem. Dzięki takim narzędziom można ratować życie najbardziej narażonych – w tym osób starszych i przewlekle chorych.
Wnioski: upały będą zabijać coraz częściej
W latach 2022–2024 w Europie z powodu upałów zmarło ponad 181 tysięcy osób. To sygnał alarmowy także dla Polski – krajów takich jak nasz, które dotąd czuły się bezpieczniej. Zmiana klimatu sprawia, że fale upałów stają się coraz częstsze, dłuższe i bardziej śmiercionośne.
Foto: Garuda Somanna z Pixabay.