Raport MFW o AI w Europie

Co AI zrobi z unijną gospodarką? MFW ostrzega przed trzema problemami

Sztuczna inteligencja może w ciągu najbliższych pięciu lat zwiększyć produktywność europejskiej gospodarki o około 1 proc. To jednak tylko jedna strona historii. Międzynarodowy Fundusz Walutowy ostrzega, że rozwój AI może jednocześnie pogłębić nierówności między państwami i pracownikami, zwiększyć presję na europejskie sieci energetyczne i uzależnić Unię Europejską od technologii rozwijanych przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych i Chinach.

Wnioski znalazły się w materiale przygotowanym dla ministrów finansów państw Unii Europejskiej, którzy spotkali się 18–19 września w Dublinie. MFW wskazuje w nim, że AI może stać się jednym z ważnych czynników wpływających na przyszły wzrost gospodarczy Europy, ale skala korzyści będzie zależała nie tylko od samej technologii. Równie istotne będą inwestycje, dostęp do energii, kapitału, infrastruktury oraz tempo wdrażania AI przez europejskie firmy.

AI zwiększy produktywność Europy. Ale nie tak mocno, jak można by oczekiwać

Według szacunków MFW sztuczna inteligencja może zwiększyć europejską produktywność o około 1 proc. w perspektywie pięciu lat. Chodzi o skumulowany efekt wynikający między innymi z automatyzacji części zadań oraz wykorzystania AI do zwiększania wydajności pracowników.

To nie jest prognoza dodatkowego 1 proc. wzrostu gospodarczego każdego roku. Mowa o zwiększeniu poziomu produktywności w całym pięcioletnim okresie.

Podobne wnioski MFW przedstawiał już wcześniej w swoim badaniu dotyczącym wpływu AI na produktywność w Europie. Analiza obejmująca 31 europejskich państw wskazywała na około 1 proc. skumulowanego wzrostu produktywności w ciągu pięciu lat, przy czym wynik znacząco różnił się w zależności od kraju i przyjętego scenariusza.

Oznacza to, że AI może być dla europejskiej gospodarki istotnym impulsem, ale sama technologia nie rozwiąże problemu niskiej produktywności. Firmy muszą jeszcze zmienić sposób organizacji pracy, procesy biznesowe i modele działania.

MFW zwraca uwagę właśnie na ten element. Największe efekty ekonomiczne nie wynikają z samego udostępnienia pracownikom kolejnego narzędzia AI, lecz z przebudowy procesów tak, aby technologia rzeczywiście zmieniała sposób funkcjonowania przedsiębiorstw.

Nawet 60 proc. pracowników może odczuć wpływ AI

Jednym z najważniejszych punktów analizy jest rynek pracy.

Według MFW około 60 proc. pracowników w rozwiniętych gospodarkach europejskich wykonuje pracę, która jest w znacznym stopniu wystawiona na wpływ sztucznej inteligencji. Nie oznacza to jednak, że 60 proc. miejsc pracy zostanie zlikwidowanych.

Ekspozycja na AI może mieć bowiem dwa zupełnie różne skutki.

W części zawodów sztuczna inteligencja będzie przede wszystkim narzędziem zwiększającym produktywność człowieka. Pracownik otrzyma możliwość wykonywania większej liczby zadań w krótszym czasie albo przejmie obowiązki, które wcześniej wymagały większych nakładów pracy.

W innych przypadkach AI może natomiast automatyzować znaczną część wykonywanych obecnie czynności. Szczególnie narażone są zadania rutynowe, w których możliwości modeli AI mogą zastąpić część pracy wykonywanej dotychczas przez ludzi.

To właśnie tutaj może pojawić się jeden z największych problemów gospodarczych.

Jeżeli produktywność rośnie, ale korzyści z niej trafiają przede wszystkim do właścicieli kapitału i wysoko wykwalifikowanych pracowników, różnice dochodowe mogą się zwiększać. Jednocześnie osoby wykonujące bardziej rutynowe zadania mogą potrzebować przekwalifikowania lub znalezienia nowych obszarów zatrudnienia.

Bogatsze państwa mogą zyskać więcej

MFW zwraca uwagę również na różnice pomiędzy poszczególnymi gospodarkami.

Państwa lepiej przygotowane do wykorzystania AI mogą uzyskać większe korzyści. Dotyczy to między innymi krajów dysponujących lepszą infrastrukturą cyfrową, większym kapitałem, wysoko wykwalifikowanymi pracownikami oraz rozwiniętym sektorem technologicznym.

W praktyce oznacza to ryzyko powstania kolejnej różnicy wewnątrz Unii Europejskiej. Kraje, które szybko wdrożą AI, mogą zwiększać produktywność i przyciągać inwestycje, podczas gdy państwa wolniej adaptujące nowe technologie mogą pozostawać w tyle.

MFW wskazuje dlatego na potrzebę dalszego pogłębiania jednolitego rynku UE. Usuwanie barier pomiędzy państwami ma ułatwić przepływ kapitału, pracowników, technologii i energii, a tym samym sprawić, że korzyści z AI będą rozkładały się bardziej równomiernie.

AI będzie potrzebowała ogromnych ilości energii

Jest jeszcze jeden problem, który może okazać się znacznie bardziej fizyczny niż dyskusje o modelach językowych.

Energia.

Centra danych odpowiadają już za około 3 proc. zużycia energii elektrycznej w Europie. Wraz z rozwojem AI zapotrzebowanie ma jednak szybko rosnąć. Według przedstawiciela MFW w perspektywie 2030 roku zapotrzebowanie związane z centrami danych może się potroić.

Największą presję odczuwają już niektóre europejskie centra technologiczne. Frankfurt, Londyn, Amsterdam, Paryż czy Dublin rozwijają duże klastry centrów danych, które wymagają coraz większych ilości energii i mocy przyłączeniowej.

To oznacza, że europejski wyścig o AI będzie jednocześnie wyścigiem o energię.

Nie wystarczy zbudować serwery i kupić układy obliczeniowe. Potrzebne będą również elektrownie, magazyny energii, linie przesyłowe oraz połączenia między krajowymi systemami energetycznymi.

MFW wskazuje więc na konieczność dalszej integracji europejskiego rynku energii i rozbudowy transgranicznych sieci elektroenergetycznych.

Europa może uzależnić się od USA i Chin

Kolejne zagrożenie ma charakter strategiczny.

Europa nie jest obecnie liderem w tworzeniu najbardziej zaawansowanych modeli AI. Największą rolę na tym rynku odgrywają przede wszystkim firmy ze Stanów Zjednoczonych i Chin.

Dla europejskiej gospodarki oznacza to możliwość powstania nowej zależności technologicznej. Jeżeli firmy i instytucje publiczne będą korzystały z AI dostarczanej przez zagraniczne przedsiębiorstwa, coraz większa część cyfrowej infrastruktury europejskiej gospodarki może znajdować się poza kontrolą europejskich podmiotów.

MFW wskazuje dlatego na konieczność rozwijania własnego sektora AI oraz uczestnictwa Europy w całym łańcuchu wartości związanym ze sztuczną inteligencją. Nie chodzi wyłącznie o tworzenie modeli. Potrzebne są również infrastruktura obliczeniowa, kapitał dla startupów, odpowiednie kompetencje oraz dostęp do energii.

Europa ma zresztą firmy będące częścią tego łańcucha. MFW wymienia między innymi holenderski ASML oraz francuski Mistral. Problemem pozostaje jednak skala europejskiego ekosystemu w porównaniu z USA i Chinami.

AI może być dla Europy szansą, ale wymaga zmian

Raport MFW pokazuje więc znacznie bardziej złożony obraz niż proste pytanie o to, czy AI zwiększy europejski PKB.

Tak, sztuczna inteligencja może zwiększyć produktywność. Szacunek około 1 proc. w ciągu pięciu lat pokazuje jednak, że w podstawowym scenariuszu nie należy oczekiwać gospodarczego cudu. Jednocześnie skala potencjalnych zmian może być znacznie większa, jeśli firmy rzeczywiście przebudują swoje procesy biznesowe wokół AI.

Problem polega na tym, że technologia może również zwiększyć różnice między pracownikami, regionami i państwami. Do tego dochodzą rosnące potrzeby energetyczne oraz ryzyko uzależnienia od zagranicznych dostawców technologii.

W efekcie przyszłość europejskiej gospodarki może zależeć nie tylko od tego, jak dobre modele AI powstaną w Europie, ale także od tego, jak szybko europejskie firmy zaczną je wykorzystywać, czy Europa będzie miała wystarczająco dużo energii i kapitału oraz czy państwa UE zdołają lepiej połączyć swoje rynki.

Sama sztuczna inteligencja nie zagwarantuje Europie wzrostu. Może natomiast stać się technologią, która pokaże wszystkie mocne i słabe strony unijnej gospodarki jednocześnie.

Janusz Palicki
Foto: ChatGPT Image.

Podziel się artykułem

PortalTechnologiczny.pl

Wykorzystujemy ciasteczka do spersonalizowania treści i reklam, aby oferować funkcje społecznościowe i analizować ruch w naszej witrynie.

Informacje o tym, jak korzystasz z naszej witryny, udostępniamy partnerom społecznościowym, reklamowym i analitycznym. Partnerzy mogą połączyć te informacje z innymi danymi otrzymanymi od Ciebie lub uzyskanymi podczas korzystania z ich usług.

Informacja o tym, w jaki sposób Google przetwarza dane, znajdują się tutaj.