ciepło odpadowe z centrów danych

AI podgrzeje nam wodę w kaloryferach. To nie mrzonki. Najpierw w Poznaniu

Sztuczna inteligencja potrzebuje coraz większej mocy obliczeniowej, a ta oznacza rosnące zużycie energii i ogromne ilości ciepła. Zamiast wyrzucać je do atmosfery, można wykorzystać je do ogrzewania mieszkań. Według szacunków Polskiego Związku Centrów Danych odzyskane ciepło z serwerowni mogłoby w przyszłości pokryć nawet 17 proc. zapotrzebowania polskiego ciepłownictwa systemowego.

Serwerownie mogą stać się źródłem ciepła dla miast

Centra danych kojarzą się przede wszystkim z serwerami, chmurą obliczeniową i rozwojem sztucznej inteligencji. Ich działalność ma jednak jeszcze jeden istotny wymiar: niemal cała energia elektryczna wykorzystywana przez urządzenia IT ostatecznie zamienia się w ciepło. Trzeba je stale odprowadzać, aby serwery mogły pracować bezpiecznie i niezawodnie.

To, co z punktu widzenia operatora centrum danych jest problemem wymagającym wydajnego chłodzenia, dla przedsiębiorstwa ciepłowniczego może być dodatkowym źródłem energii.

Jak wynika z raportu „Napędzając Gospodarkę: gospodarczy wpływ sektora Data Center w Polsce”, przygotowanego przez PwC Polska we współpracy z Polskim Związkiem Centrów Danych (PLDCA), potencjał odzysku ciepła z polskich serwerowni może do 2030 roku osiągnąć niemal 19 700 TJ rocznie. To ilość odpowiadająca ponad 7 proc. krajowego zapotrzebowania na ciepło sieciowe.

W dalszej perspektywie udział ten mógłby wzrosnąć nawet do 17 proc. Nie oznacza to, że już teraz tyle ciepła trafia do miejskich sieci. Mowa o potencjale, którego wykorzystanie będzie wymagało odpowiednich inwestycji, infrastruktury i współpracy między operatorami centrów danych a firmami ciepłowniczymi.

Boom na AI zwiększy ilość ciepła do odzyskania

Rozwój sztucznej inteligencji oznacza budowę coraz większych centrów danych. Trenowanie modeli AI i obsługiwanie zapytań użytkowników wymaga wydajnych układów obliczeniowych, które pobierają dużo energii i generują znaczne ilości ciepła.

Według danych przytoczonych przez PLDCA i PwC Polska moc operacyjna centrów danych w Polsce wynosi obecnie około 250 MW. Do 2031 roku może przekroczyć 550 MW, a więc wzrosnąć ponad dwukrotnie.

Jeszcze większą skalę uwzględniają plany rozwoju sieci przesyłowej Polskich Sieci Elektroenergetycznych. W analizach przyjęto moc centrów danych na poziomie około 3,1 GW w 2036 roku i 5 GW w 2040 roku. Są to założenia planistyczne, a nie potwierdzenie, że wszystkie te moce zostaną faktycznie zbudowane.

Jeśli infrastruktura będzie się rozwijać, zwiększy się również ilość energii cieplnej, którą można potencjalnie wykorzystać ponownie. Paradoksalnie więc rosnące zapotrzebowanie AI na energię może stworzyć dodatkowe możliwości dla sektora ciepłowniczego.

Jak ciepło z serwerów trafia do kaloryferów?

Nie wystarczy poprowadzić rury od serwerowni do najbliższego bloku. Ciepło odbierane z urządzeń IT może mieć temperaturę zbyt niską, aby bezpośrednio zasilać tradycyjną sieć ciepłowniczą.

W takim przypadku rozwiązaniem są przemysłowe pompy ciepła. Podnoszą one temperaturę odzyskanej energii do poziomu umożliwiającego jej wykorzystanie w instalacji grzewczej. W zależności od parametrów systemu potrzebne mogą być również wymienniki ciepła, dodatkowa infrastruktura oraz modernizacja sieci.

Duże znaczenie ma tutaj sposób chłodzenia serwerów. W nowoczesnych centrach danych obsługujących wymagające obliczenia AI coraz częściej stosuje się chłodzenie cieczą. Umożliwia ono odbieranie ciepła bezpośrednio z gorących podzespołów, a w odpowiednio zaprojektowanych instalacjach pozwala uzyskać wyższą temperaturę niż w wielu tradycyjnych systemach chłodzenia powietrzem.

To może ograniczyć zakres dodatkowego podgrzewania przed przekazaniem energii do sieci. Znaczenie ma także rozwój nowoczesnych systemów ciepłowniczych, które mogą pracować przy niższych temperaturach.

Poznań już pracuje nad wykorzystaniem ciepła z centrum danych

Wykorzystanie ciepła odpadowego nie musi pozostać jedynie teoretycznym scenariuszem. W Poznaniu firmy Beyond.pl i Veolia Energia Poznań pracują nad wykorzystaniem ciepła z centrum danych w miejskiej sieci ciepłowniczej.

Z kolei w październiku 2026 roku NASK i PGE ogłosiły współpracę dotyczącą rozwoju centrów danych z wykorzystaniem terenów i infrastruktury energetycznej PGE. W założeniach uwzględniono również możliwość przekazywania ciepła powstającego podczas pracy serwerów do systemów ciepłowniczych.

Takie przedsięwzięcia pokazują, że centra danych mogą być czymś więcej niż tylko odbiorcami energii elektrycznej. Przy odpowiednim zaprojektowaniu inwestycji mogą stać się również lokalnymi źródłami ciepła dla mieszkańców i przedsiębiorstw.

Kluczowa jest jednak lokalizacja. Centrum danych powinno znajdować się w odpowiedniej odległości od odbiorców, a lokalna sieć musi być przygotowana na przyjęcie energii. Im łatwiej wykorzystać ciepło na miejscu, tym większa szansa na uzasadnienie ekonomiczne całego projektu.

Czy odzyskiwanie ciepła obniży rachunki?

Wykorzystanie energii z serwerowni może ograniczyć ilość paliw potrzebnych do produkcji ciepła. Jeżeli odzyskana energia zastąpi część ciepła wytwarzanego z paliw kopalnych, rozwiązanie może przyczynić się do zmniejszenia emisji i poprawy efektywności systemu.

Może również pomóc ograniczyć koszty wytwarzania ciepła, ale nie oznacza automatycznie niższych rachunków dla mieszkańców. Trzeba uwzględnić koszt instalacji do odzysku energii, pomp ciepła, przyłączenia do sieci oraz późniejszej eksploatacji. Ostateczny efekt będzie zależał od warunków konkretnej inwestycji i sposobu rozliczania kosztów przez przedsiębiorstwo ciepłownicze.

Istotne znaczenie mają także regulacje. Unijna dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej (EED) przewiduje wykorzystanie ciepła odpadowego lub innych rozwiązań umożliwiających jego odzysk w centrach danych o całkowitej znamionowej mocy wejściowej przekraczającej 1 MW, chyba że wykażą one techniczną lub ekonomiczną niewykonalność takich rozwiązań. W Polsce wdrożenie tych wymagań ma być powiązane ze zmianami przepisów dotyczących energetyki.

AI może więc ogrzewać nasze mieszkania

Szacunek mówiący o 17 proc. zapotrzebowania polskiego ciepłownictwa systemowego to ambitna perspektywa, a nie gwarantowany rezultat. Nie każda serwerownia będzie mogła efektywnie przekazywać ciepło do sieci, a część projektów może okazać się zbyt kosztowna.

Potencjał jest jednak znaczący. Polska ma rozbudowany system ciepłowniczy, a rozwój sztucznej inteligencji zwiększa zapotrzebowanie na infrastrukturę obliczeniową. Jeśli nowe centra danych będą od początku projektowane z myślą o odzyskiwaniu ciepła, łatwiej będzie połączyć interesy sektora cyfrowego i energetycznego.

W przyszłości ciepło powstające podczas generowania odpowiedzi przez modele AI może więc częściowo ogrzewać nie tylko serwerownie, lecz także mieszkania. To nie mrzonki, ale rozwiązanie, którego skala będzie zależała od decyzji inwestycyjnych, technologii i opłacalności.

Źródła

Foto: ChatGPT Image/AI.

Podziel się artykułem

PortalTechnologiczny.pl

Wykorzystujemy ciasteczka do spersonalizowania treści i reklam, aby oferować funkcje społecznościowe i analizować ruch w naszej witrynie.

Informacje o tym, jak korzystasz z naszej witryny, udostępniamy partnerom społecznościowym, reklamowym i analitycznym. Partnerzy mogą połączyć te informacje z innymi danymi otrzymanymi od Ciebie lub uzyskanymi podczas korzystania z ich usług.

Informacja o tym, w jaki sposób Google przetwarza dane, znajdują się tutaj.